ارگ کريمخانی مهم ترين بنای تاريخی در دوره زنديه، در واقع محل سکونت و مرکز حکومتی خاندان زند در شيراز بوده است. اين بنا غير از بنای کنونی دارای بخش های جنبی و بيرونی نيز بوده که در حال حاضر از بين رفته است. چنانچه در منابع تاريخی آمده دور تا دور اين بنا خندقی وسيع وجود داشته که هم اکنون هيچ اثری از آن مشاهده نمی شود(عکس1)

    ارگ کريمخانی بنايی است چهارگوش به مساحت بالغ بر چهار هزار متر مربع که با ديوارهايی به ارتفاع ۱۲ متر احاطه شده(عکس2) و در هر يک از گوشه های آن، برجی به ارتفاع ۱۴ متر ساخته اند(عکس3). بر سر در اصلی آن کاشی کاری بسيار زيبايی با موضوع کشته شدن ديو سپيد به دست رستم پهلوان،(عکس4) اسطوره ای ايرانی طراحی شده که در اصل مربوط به دوره قاجار بوده است(عکس5).

    در سه ضلع شمالی، جنوبی و غربی اين بنا، ساختمان های متعددی وجود دارد که در هر ضلع آن شاه نشين بزرگی با دو ستون چوبی مرتفع ديده می شود(عکس6). ساختمان شمالی برای اقامت در زمستان(عکس7)، ساختمان جنوبی برای اقامت در تابستان(عکس8) و ساختمان غربی برای چهار فصل مورد استفاده بوده است(عکس9). رو به روی در ورودی، حوض مستطيلی شكلي وجود دارد که تا نزديکی ضلع غربی امتداد يافته(عکس10) و رو به روی ضلع غربی، حوض ديگری که پهنای آن بيشتر و درازای آن کم تر است. در نزديکی دو ضلع شمالی و جنوبی نيز حوض های کوچکی ساخته شده که در آن فواره های دوره زنديه ديده می شود. اين فواره ها بدون استفاده از وسيله خاصی آب را به بيرون هدايت می کنند(عکس11).

    اوج دوران زنديه و حکومت کريم خان زند با شکوفايی اين بنا همراه بود و از اين بنا به عنوان يک بنای بسيار زيبا و مجلل در تاريخ آن دوره نام می برند. سقف های طلاکاری شده و معماری زيبا که از زندگی ايلاتی الهام گرفته شده، ابهت اين بنا را دو چندان می کند(عکس12).

    بعد از دوره زنديه و در اوايل دوران قاجار اين بنا به دليل خصومت آقا محمد خان با فرمانروايان زند مورد بی مهری قرار گرفت و بسياری از قسمت های آن از بين رفت.

    با فرا رسيدن انقلاب اسلامی اين بنا به زندان تبديل گرديد که شايد اين دوران تاريک ترين دوران اين بنا باشد.

متأسفانه بسياري از کاشی کاری و کنده کاری های گچي و آهکي اين بنا جای خود را به يادگاری های دزدان و قاتلان در بند داد(عکس13).

    خوشبختانه در حال حاضر اين مجموعه دوباره به ميراث فرهنگی برگردانده شده و در حال حاضر پذيرای جهانگردان و مهمانانی است که برای ديدن از اين بنای زيبا به شيراز می آيند(عکس14).